Me miratimin e Ligjit të ri për kundërvajtje ("Gazeta zyrtare e RMV-së" nr. 96/19) u bë e nevojshme të ndryshohen dispozitat për kundërvajtje të Ligjit doganor, kryesisht në drejtim të:

- zbatimit të parimit të ri ligjor të proporcionalitetit,

- përshkrimit të gjobave në interval në vend të shumës së tyre aktuale fikse, duke përcaktuar disa forma të kualifikuara të secilës prej këtyre veprave penale,

- sistematizimit të shkeljeve doganore në 2 grupe themelore: shkelje të rënda, të cilat kanë implikime fiskale, dmth kanë të bëjnë me shmangien e kontrollit dhe mbikëqyrjes doganore dhe/ose shmangien e pagesës së detyrimeve të përshkruara të importit, dhe shkelje të vogla në lidhje me humbjen e afateve ose mospërmbushjen e detyrimeve të cilat janë kryesisht pa implikime fiskale,

- shënjimit të qartë i kundërvajtjeve që bien nën juridiksionin e gjykatave themelore, nga ato që mbeten në kompetencën e Komisionit për vendosjen e kundërvajtjeve brenda Drejtorisë së doganave, dhe

- përshkrimit të një procedure të re të shlyerjes duke lëshuar vetëm urdhra pagese për kundërvajtje (duke mos lëshuar më urdhra pagese të detyrueshëm).

Ndryshimet e nevojshme të përcaktuara në këtë mënyrë janë zbatuar në Ligjin për ndryshimet në Ligjin doganor, i cili u botua në "Gazetën Zyrtare të RMV-së Nr. 110/21 të datës 19 maj 2021.

Me këto ndryshime në Ligjin doganor, bëhet një sistematizim i ri i shkeljeve doganore në 3 grupe themelore, si më poshtë:

1. neni 263 (shkelje të rënda) i cili tani përmban 21 shkelje doganore, dmth në nenin aktual 263 përveç 12 ekzistuese shtohen 8 shkelje nga ish-neni 263-a (pikat 1 deri 6, 8 dhe 18) në lidhje me të dhëna të rreme dhe të pavërteta dhe dokumente të bashkangjitura në deklaratat doganore të cilat në thelb kanë efektin e evazionit ose pagimit të detyrimeve në një shumë më të vogël, si dhe 2 shkelje të nenit të mëparshëm 264 (pikat 5 dhe 9) në lidhje me shmangien e kontrollit doganor mbikëqyrja, dmth. transferimi i paautorizuar, zhvendosja dhe të ngjashme, mallrat doganore nën mbikëqyrje doganore dhe heqja e paautorizuar e një shenje doganore (stampa doganore) e vendosur në mjetet e transportit ose mallrat doganore.

Për të gjitha shkeljet sipas nenit 263 të Ligjit doganor, shuma fikse aktuale e gjobës tani është zëvendësuar me një gjobë në formën e 3 formave të kualifikuara në varësi të shumës së detyrimeve të shmangura me shkeljen ose vlerës së mallrave që i nënshtrohen vepra penale, pra:

- për formën e parë (themelore) të kundërvajtjes gjoba është nga 50 deri në 500 euro për tregtarët e vegjël dhe dhe nga 250 në 700 euro për tregtarët e mesëm dhe të mëdhenj,

- për formën e dytë, gjoba është nga 500 në 1,000 për tregtarët e vegjël dhe nga 700 në 1,000 për tregtarët e mesëm dhe të mëdhenj, dhe

- për formën e tretë është nga 1.000 në 2000 për tregtarët e vegjël, nga 1.000 në 12.000 për tregtarët e mesëm dhe nga 1.000 në 20.000 për tregtarët e mëdhenj.

Gjoba për këto vepra penale për personin përgjegjës dhe për një person fizik për formën e parë është nga 15 në 150 euro, për formën e dytë është nga 150 në 250, dhe për formën e tretë të kualifikuar është nga 250 në 1000 euro për personin përgjegjës dhe nga 250 deri në 500 euro. për personin fizik.

2. neni 264 (kundërvajtje të lehta), i cili tani përmban 28 shkelje doganore, dmth në të njëjtin nen të 17 shkeljeve ekzistuese, shtohen edhe shkeljet e mbetura nga ish-neni 263a (gjithsej 9), si dhe janë paraparë 2 shkelje të reja të cilat deri më tani në përgjithësi nuk ishin specifikuar nga Ligji doganor.

Për këto shkelje të nenit 264, gjoba përcaktohet në një varg sipas 3 formularëve të kualifikuar, por këtu në varësi të vlerës së mallit ose gjatësisë (kohëzgjatjes) së afatit të humbur për kryerjen e detyrimit, kështu që:

- për formën e parë (themelore) të kundërvajtjes gjoba është nga 50 në 200 euro për tregtarët e vegjël e vegjël dhe nga 250 në 500 euro për tregtarët e mesëm dhe të mëdhenj,

- për formën e dytë është nga 250 në 500 euro për tregtarët e vegjël dhe nga 500 në 1000 euro për tregtarët e mesëm dhe të mëdhenj, dhe

- për formën e tretë është nga 500 në 2000 euro për tregtarët mikro, 500 deri në 4,000 euro për tregtarët e vegjël, nga 1,000 në 12,000 euro për tregtarët e mesëm dhe nga 1,000 në 20,000 euro për tregtarët e mëdhenj.

Gjoba për këto vepra penale për personin përgjegjës dhe për një person fizik për formën e parë është nga 15 në 50 euro, për formën e dytë është nga 50 në 250, dhe për formën e tretë të kualifikuar është nga 250 në 1000 euro për personin përgjegjës dhe nga 250 deri në 500 euro për personin fizik.

3. neni 265, i cili është në fakt parasheh blerje, fshehje, ruajtje, përdorim ose çdo fitim i pronësisë së mallrave që i nënshtrohen një shkelje doganore, nenet 263 deri 264, për të cilat është e njëjta gjobë me kryerësin e kundërvajtjes themelore është imponuar. Kjo vepër penale nga neni 265 ka të bëjë më shpesh me ngasjen dhe përdorimin e automjeteve motorike (automjete udhëtarësh dhe të mallrave ose motoçikletave) me targa të huaja ose pa targa.

Risi thelbësore e këtyre ndryshimeve ligjore në Ligjin doganor është se tani e tutje gjykatat themelore janë kompetente për të kryer procedurën e kundërvajtjes dhe për të vendosur një sanksion kundërvajtës për shkeljet doganore të formës së tretë të kualifikuar të nenit 263 dhe nenit 264 të Ligjit doganor, si dhe për shkeljet doganore. Nga neni 265 në lidhje me formën e tretë të kualifikuar të neneve 263 dhe 264, që do të thotë se për këto shkelje autoritetet doganore nuk do të paraqesin më një kërkesë për kundërvajtje Komisionit kompetent të Drejtorisë së doganave por do ta paraqesë atë në Gjykatën themelore lokale kompetente, sipas vendit të veprës.

Një risi është se për shkeljet e Ligjit doganor, autoritetet doganore nuk do të lëshojnë urdhra pagese të mandatuara, por për shkeljet nga neni 264 do të lëshojnë vetëm urdhra pagese për kundërvajtje me të drejtën e kryerësit të paguajë vetëm gjysmën e gjobës së vendosur me urdhër të kundërvajtjes, nëse paguhet brenda 8 ditëve. Në këtë pjesë, dhe meqenëse tani gjoba për çdo shkelje doganore sipas Nenit 264 është paraparë në rang, autoritetet doganore janë të detyruara të kujdesen që gjoba e shqiptuar nga urdhri i kundërvajtjes të korrespondojë me minimumin e paraparë për formën e duhur të kundërvajtjes. (shembull: nëse për kundërvajtjen e zbuluar të përmendur në nenin 264 është një gjobë prej 50 deri në 250 euro për një mikro tregtar, autoritetet doganore do të vendosin një gjobë prej 50 euro për atë person juridik me urdhërpagesën kundërvajtëse).